Op deze website wordt Google Analytics gebruikt om bezoekers-aantallen globaal te meten. Deze gegevens zijn niet te herleiden tot een persoon of specifieke locatie.

Vereniging tot behoud van het Lingelandschap

Geef het lingelandschap een stem

https://lingelandschap.nl/natuur-en-landschap-onder-druk/

Actueel

Natuur en landschap onder druk

De natuur in het Lingelandschap staat onder toenemende druk. Recente inventarisaties van de Vereniging tot Behoud van het Lingelandschap (VBL) laten zien dat in een beperkt onderzocht gebied al meer dan 20 hectare natuur is verdwenen, aangetast of niet meer wordt beheerd volgens de bestemming ‘Natuur’. Daarnaast bestaat er onzekerheid over nog eens tientallen hectares. Dit baart grote zorgen.

De VBL heeft hierover op 12 maart 2026 een indringende brief gestuurd aan het college en de gemeenteraad van West Betuwe. Lees de brief hier. Daarin wordt gewezen op de verantwoordelijkheid van de gemeente om natuurwaarden actief te beschermen, te herstellen en te versterken. Hoewel deze ambities in beleid terug te vinden zijn, blijkt de praktijk weerbarstig: toezicht en handhaving schieten tekort en natuur verdwijnt.

Een sprekend voorbeeld is De Zeek bij Hellouw. Wat begon als een plan voor natuurontwikkeling, leidde tot ingrijpende veranderingen: bomen verdwenen, grote hoeveelheden grond werden aangevoerd en het gebied verloor zijn oorspronkelijke karakter. Ook leefgebieden van beschermde soorten werden aangetast en cultuurhistorische waarden, zoals die van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, kwamen onder druk te staan.

De situatie bij De Zeek staat niet op zichzelf. Het lijkt onderdeel van een bredere trend waarin natuurpercelen langzaam veranderen in landbouwgrond of hun natuurwaarden verliezen. Juist de kleinere gebieden – de ‘groene eilandjes’ – zijn essentieel voor biodiversiteit en verbinding tussen natuurgebieden.

De VBL zet zich in voor behoud en herstel, maar kan dit niet alleen. Wij roepen daarom onze leden en betrokken inwoners op om signalen met ons te delen. Kent u percelen waarvan u vermoedt dat deze voorheen natuur waren, maar nu een andere functie hebben gekregen? Laat het ons weten via contact@lingelandschap.nl.

Samen kunnen we bijdragen aan het beschermen van het unieke landschap van de Linge – voor nu en voor toekomstige generaties.

Verslag Ledenvergadering 2025

Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VBL op 21 mei 2025 waren 44 leden aanwezig. In de bijeenkomst werd teruggeblikt op het afgelopen jaar en vooruitgekeken naar de komende periode. De vereniging constateert dat zij steeds vaker een signalerende rol vervult bij misstanden in het landschap, wat soms tot lastige situaties leidt. Tegelijkertijd blijft de inzet gericht op een positieve bijdrage aan het landschap, onder meer via nieuwe projecten gericht op landschapsontwikkeling en -herstel.

De vereniging groeit in ledenaantal en de samenwerking binnen bestuur en vrijwilligers wordt als positief ervaren. Ook werd stilgestaan bij de inzet van betrokken leden, waaronder een bijzonder dankwoord voor langdurige ondersteuning.

Het financieel jaarverslag over 2024 werd door de vergadering goedgekeurd en het bestuur kreeg décharge voor het gevoerde beleid. De begroting voor 2026 is eveneens vastgesteld. Daarnaast zijn enkele bestuursleden herbenoemd en is de controlecommissie aangevuld.

Tijdens de rondvraag kwamen verschillende onderwerpen aan bod, waaronder verkeersoverlast, handhaving langs de Linge en lokale ruimtelijke ontwikkelingen. De VBL blijft hierover in gesprek met betrokken overheden en organisaties en zal leden via de nieuwsbrief blijven informeren.

De vergadering werd afgesloten met een lezing over landschapsherstel en de lessen die daaruit kunnen worden getrokken voor het Lingelandschap.

Kansenkaarten in Spijk, Tricht en Heukelum

De gemeente West Betuwe werkt aan de toekomst van haar dorpen. Per kern is een zogeheten Kansenkaart opgesteld: een document waarin wordt verkend waar ruimte is voor bijvoorbeeld woningbouw, groen, verkeer of recreatie. Inwoners en betrokken organisaties zijn uitgenodigd om mee te denken, en dat heeft geleid tot vier uitgebreide kaarten voor Heukelum, Tricht, Spijk en Haaften.

De VBL heeft de Kansenkaarten van drie dorpen – Heukelum, Tricht en Spijk – grondig bestudeerd. Voor elk van deze dorpen is een inhoudelijke reactie ingediend bij het gemeentebestuur. De gemeenteraad beslist uiteindelijk of en hoe de kaarten worden aangepast of vastgesteld.

De reacties zijn bedoeld om het unieke karakter van het Lingelandschap te beschermen en te versterken. De VBL waardeert de inzet die in de totstandkoming van de kaarten is gestoken en zien positieve elementen, zoals aandacht voor cultuurhistorie, natuur en participatie. Tegelijk moet voorkomen worden dat de ‘kansen’ alleen als ontwikkelruimte worden gelezen, zonder voldoende oog voor de kwetsbare kwaliteiten van het landschap.

In de brieven wordt bijvoorbeeld gewezen op het belang van open zichtlijnen richting de Linge, op het behoud van groene randen rondom de dorpen, en op het zorgvuldig inpassen van nieuwbouw. Ook wordt aandacht gevraagd voor bestaande knelpunten, zoals verontreinigde gronden of het verdwijnen van historische landschapselementen. In Tricht zijn zorgen over het voorstel voor een nieuwe ontsluitingsweg dwars door waardevol dijkenlandschap.

De VBL is niet tegen ontwikkeling, maar vóór een zorgvuldig afgewogen toekomst – waarin het landschap niet vergeten wordt, maar juist richting geeft.

Benieuwd naar de reacties? We delen ze hieronder. Wie wil, kan ze rustig nalezen. We hopen dat onze inbreng bijdraagt aan een goed onderbouwde besluitvorming in de gemeenteraad.

📄 Reactie VBL op Kansenkaart Heukelum
📄 Reactie VBL op Kansenkaart Tricht
📄 Reactie VBL op Kansenkaart Spijk

Samen houden we het Lingelandschap leefbaar en bijzonder – ook voor de generaties na ons.

Landschap komt met de schrik vrij

Met het afwijzen van het bestemmingsplan Landgoed Lingedijk heeft de gemeenteraad van West Betuwe op 27 mei 2025 een duidelijke grens getrokken: bouwen in het open uiterwaardenlandschap van de Linge is en blijft ongewenst. Volgens de VBL, die zich al langere tijd fel verzette tegen het plan, is hiermee “een ongeluk net op tijd voorkomen.”

Het voorstel om zes grote ‘schuurwoningen’ te bouwen in de uiterwaarden bij Buurmalsen leidde de afgelopen maanden tot toenemende kritiek vanuit bewoners, belangenverenigingen én experts. Meerdere malen wees de VBL erop dat het plan ingrijpende gevolgen zou hebben voor het zicht op het historische Huize Ravenstein, het open landschap tussen Buurmalsen en Geldermalsen, en de ecologische samenhang in het gebied.

Een belangrijk bezwaar van de vereniging was dat het plan geen juridische of beleidsmatige basis had. “Er is geen geldend gemeentelijk beleid dat deze vorm van landgoedinrichting toestaat in de uiterwaarden,” stelde de vereniging al eerder. De woningen zouden volgens berekeningen van de VBL ruim tien meter boven het waterpeil van de Linge uitsteken, wat het landschappelijk beeld ernstig zou verstoren.

Ook werd de gemeenteraad gewaarschuwd voor precedentwerking: als dit plan zou doorgaan, zouden toekomstige bouwinitiatieven langs de Linge moeilijker te weigeren zijn.

De VBL is opgelucht dat de raad nu anders heeft besloten. “We zijn blij dat er goed is geluisterd naar de inhoudelijke bezwaren en dat het belang van het landschap zwaarder heeft gewogen dan commerciële belangen,” aldus de vereniging in een eerste reactie.

Volgens de VBL biedt het afwijzen van dit plan juist kansen om het gebied wél landschappelijk te versterken – maar dan zonder bebouwing. Ideeën zoals natuurontwikkeling, waterberging en eventueel samenwerking met grondeigenaren en natuurorganisaties liggen volgens hen nu weer open op tafel.

Met het besluit van de gemeenteraad komt een periode van onzekerheid voor omwonenden en natuurliefhebbers voorlopig tot een einde. Het Lingelandschap blijft, in ieder geval op deze plek, gevrijwaard van bebouwing.

Herstel van het cultuurlandschap

Op woensdagavond 21 mei 2025 gaf Gertjan Sengers van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap na afloop van de ALV een boeiende lezing over het herstel van het Nederlandse cultuurlandschap, met ook een verwijzing naar het Lingelandschap. Aan de hand van een uitgebreide presentatie nam hij de toehoorders mee langs de historische rijkdom aan landschapselementen in Nederland, de teloorgang daarvan in de afgelopen eeuw, en de actuele initiatieven om deze elementen nieuw leven in te blazen.

Verloren rijkdom in het landschap

Sengers begon met het onderstrepen van de unieke biodiversiteit die landschapselementen zoals knotwilgen, elzensingels, hagen, grienden, eendenkooien en boomgaarden herbergen. Deze elementen bieden niet alleen een thuis aan talloze plant- en diersoorten, maar dragen ook bij aan een fraai en karakteristiek landschap. Door schaalvergroting in de landbouw, verstedelijking en infrastructuur zijn veel van deze elementen echter verdwenen.

Een ambitieus keerpunt: het Deltaplan

Een belangrijk keerpunt kwam in 2005 met de presentatie van het Deltaplan voor het Landschap, waarin de ambitie werd uitgesproken om 200.000 kilometer aan landschapselementen aan te leggen. Dit plan werd breed gedragen door 34 maatschappelijke organisaties en leidde in 2007 tot een positieve kosten-batenanalyse. Sengers benadrukte hierbij het belang van samenwerking tussen boeren, natuurorganisaties, overheden en het bedrijfsleven.

Boeren als landschapsbouwers

Succesvolle herstelprojecten, zoals in de Ooijpolder door de VNC, illustreren hoe de ‘boer als aannemer’ een sleutelrol kan spelen. Cruciale factoren zijn onder andere een aanlegvergoeding, langjarige beheervergoeding en grondwaardevergoeding. Daarnaast besprak hij financieringsmogelijkheden zoals publieke en private gelden, openruimteheffingen en bijdragen van het bedrijfsleven.

Van plan naar praktijk

Tot slot werd ingezoomd op praktische stappen om landschapsherstel te realiseren: van het opknappen van bestaande elementen en goed beheer, tot het verbinden van landschapselementen en het samenwerken met grootgrondbezitters.

Landschap als toekomstvisie

Herstel van het cultuurlandschap is haalbaar en waardevol — niet alleen ecologisch, maar ook economisch en cultureel. Gertjan Sengers wist met zijn verhaal te inspireren en liet zien dat landschap niet alleen verleden is, maar vooral ook toekomst.

Het Ooijpolderproject heeft de VBL geïnspireerd tot het project Nieuwe landschapselementen.

Meer informatie over de VNC vindt u op www.nederlandscultuurlandschap.nl