Op dinsdag 10 november 2026 bespreekt de gemeenteraad van West Betuwe tijdens een oordeelsvormende vergadering het plan voor de bouw van een bedrijfswoning bij de Achterste Molen aan De Zeek 40 in Hellouw. De Vereniging tot Behoud van het Lingelandschap (VBL) maakt zich ernstige zorgen over de gevolgen voor het open polderlandschap en de cultuurhistorische waarde van deze bijzondere locatie. Daarom heeft de VBL op 6 november een aanvullende brief aan de gemeenteraad gestuurd, met een uitgebreide toelichting en beeldmateriaal.
De gemeenteraad wordt gevraagd een ontwerpverklaring van geen bedenkingen af te geven voor de bouw van de woning. Volgens de VBL zijn er echter nog te veel vragen onbeantwoord, onder meer over de noodzaak van een permanente bedrijfswoning, de gevolgen voor het landschap en de bescherming van de molenbiotoop.
De VBL vraagt de gemeenteraad daarom niet met het voorstel in te stemmen voordat deze vragen overtuigend zijn beantwoord.
Een icoon in het open landschap
Aan De Zeek bij Hellouw staat al eeuwen een imposante poldermolen. Een vertrouwd beeld in het open landschap, zichtbaar tot ver in de omgeving en zelfs vanaf de A15. De Achterste Molen is een monument met een vlucht van maar liefst 27 meter.
De bijzondere waarde van deze plek schuilt niet alleen in de molen zelf, maar juist ook in zijn omgeving. De molen staat vrijwel solitair in het polderlandschap, omringd door ruimte, lucht en weidse zichtlijnen. Die openheid maakt de historische betekenis van de molen zichtbaar en beleefbaar.
Een nieuwe woning op het molenerf
Om het behoud en beheer van de molen te ondersteunen, ligt er een plan voor de bouw van een bedrijfswoning. Op zichzelf is het begrijpelijk dat gezocht wordt naar mogelijkheden om dit bijzondere erfgoed voor de toekomst te behouden.
Maar is daarvoor werkelijk een nieuwe, permanent bewoonde woning noodzakelijk?
De molen wordt beheerd door de Molenstichting voor het Gelders Rivierengebied en draait grotendeels op vrijwilligers. De afgelopen tien jaar was er geen beheerderswoning bij de molen. Ook bij verschillende andere molens in de regio is geen bedrijfswoning aanwezig.
De initiatiefnemer is een particulier die grond van de molenstichting heeft gekocht en de woning voor eigen rekening wil realiseren. Er zijn afspraken gemaakt over toezicht en beheer, maar volgens de VBL is onvoldoende duidelijk welke werkzaamheden permanente bewoning op deze locatie noodzakelijk maken.
Bovendien moet worden voorkomen dat de bedrijfswoning in de toekomst feitelijk een gewone burgerwoning wordt, zonder functionele relatie met de molen.
Van open landschap naar bebouwd erf
De voorgenomen woning is geen bescheiden toevoeging. Het bouwplan omvat een woning met een oppervlakte van circa 145 m² en een inhoud van 814 m³. Daarnaast voorziet het plan onder meer in een nieuwe toegangsweg, extra verharding, een circa 30 meter lange schanskorfafscheiding en aanpassingen aan de watergangen.
Hoewel de woning deels verdiept wordt aangelegd en een groen dak krijgt, blijft sprake van een aanzienlijke verandering van het historische molenerf.
Waar nu vooral openheid, natuurlijke hoogteverschillen en kleine bijgebouwen het beeld bepalen, ontstaat een veel intensiever ingericht terrein. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met toekomstige erfafscheidingen, verlichting en eventuele bijgebouwen.
Het gebied heeft niet voor niets de planologische aanduiding ‘open landschap’. Juist hier zou grote terughoudendheid met nieuwe bebouwing vanzelfsprekend moeten zijn.
Ook de windvang van de molen verdient aandacht
Een molen is meer dan een monumentaal gebouw. Ook de omgeving, de zogenoemde molenbiotoop, is van belang. Obstakels zoals bomen en gebouwen kunnen de windvang beïnvloeden.
Bij de beoordeling van het bouwplan is gebruikgemaakt van een windonderzoek uit 2021. Daarin is rekening gehouden met een nabijgelegen bosperceel dat inmiddels is gekapt. Omdat dit bos volgens de planologische mogelijkheden opnieuw kan worden aangeplant, is het toch in de berekeningen meegenomen.
De VBL vraagt zich af of dit een juiste benadering is. Is herplant daadwerkelijk verzekerd? En wat betekent de nieuwe woning voor de windvang wanneer het bos niet terugkomt?
Ook deze vragen verdienen volgens de vereniging een duidelijk antwoord voordat de gemeenteraad een besluit neemt.
Meer dan alleen een woning
De VBL wijst er bovendien op dat de aangevraagde woning zowel de genoemde maximale inhoud van 750 m³ als de toegestane bebouwde oppervlakte van 135 m² overschrijdt.
Het gaat dus niet uitsluitend om een woning, maar om een veelomvattende herinrichting van een cultuurhistorisch waardevolle locatie.
In de ruimtelijke onderbouwing wordt ook gewezen op de aanzienlijke geluidbelasting door de nabijgelegen A15 en Betuweroute. Dat roept de aanvullende vraag op hoe geschikt deze plek eigenlijk is voor permanente bewoning.
Een besluit met gevolgen voor de toekomst
De zorgen van de VBL gaan verder dan dit ene bouwplan. Wanneer op een dergelijke bijzondere locatie nieuwe woningbouw wordt toegestaan, kan dat ook gevolgen hebben voor de beoordeling van toekomstige initiatieven elders in het buitengebied.
Het open landschap verdwijnt immers zelden in één keer. Veel vaker gebeurt dat geleidelijk, door telkens een gebouw, een weg, een erfafscheiding of een andere voorziening toe te voegen.
De VBL is nadrukkelijk vóór het behoud van de Achterste Molen. Maar het behoud van de molen mag niet ten koste gaan van het landschap waaraan dit monument juist zijn bijzondere betekenis ontleent.
De oproep aan de gemeenteraad is daarom helder: bescherm niet alleen de molen, maar ook de open ruimte eromheen.
Wie vandaag bij de Achterste Molen staat, ziet rust, ruimte en eeuwenoude geschiedenis. De vraag is of we dat beeld voor toekomstige generaties willen behouden.
Want wat eenmaal gebouwd is, verdwijnt niet zomaar meer.
Lees de brief van de VBL aan de gemeenteraad
Voor de oordeelsvormende raadsvergadering van 10 november 2026 heeft de VBL drie documenten beschikbaar gesteld:
1. Brief aan de gemeenteraad van West Betuwe – 6 november 2026
De aanvullende reactie van de VBL op raadsvoorstel RV2026-157, met de belangrijkste bezwaren en concrete verzoeken aan de gemeenteraad.
2. Impressies van de bedrijfswoning bij de Achterste Molen
Foto’s van de huidige situatie, doorsnedetekeningen en impressies die inzicht geven in de omvang van de geplande woning en de gevolgen voor het molenerf.
3. Notitie bij de brief aan de gemeenteraad
Een uitgebreide inhoudelijke analyse van de ruimtelijke onderbouwing, met aandacht voor de noodzaak van de woning, het open landschap, de molenbiotoop, de omvang van het bouwplan en de geluidbelasting.




