Soms begint het met een glimp. Een ree langs een dijk, bloesem die nog moet komen, een slingerende rivier in het vroege voorjaar. Maar wie langer kijkt, ziet meer. Ziet hoe het landschap verandert, schuurt en onder druk staat. Precies dát verhaal vertelt de nieuwe editie van de Lingeschouw 2026 — het jaarlijkse magazine van de Vereniging tot Behoud van het Lingelandschap (VBL), dat vanaf nu beschikbaar is: lees ‘m hier.
De Lingeschouw leest dit jaar als een reis langs de Linge. Niet alleen een tocht door ruimte en tijd, maar ook langs ideeën, zorgen en initiatieven. Van de persoonlijke observaties van natuurschrijver Caspar Janssen, die het landschap beschrijft als “een glimp van schoonheid” die steeds zeldzamer lijkt te worden, tot scherpe analyses van ontwikkelingen die datzelfde landschap onder druk zetten.
Want die schoonheid is geen vanzelfsprekendheid meer. De balans langs de Linge raakt zoek. Toenemende recreatiedruk, vervuiling en gebrekkige handhaving laten hun sporen na. In de Lingeschouw wordt dat indringend zichtbaar gemaakt: schade aan landschap en natuur en een groeiende drukte op dijken en in uiterwaarden. De vraag die tussen de regels door steeds terugkeert: hoeveel kan het landschap nog verdragen?
Ook op andere fronten is die spanning voelbaar. Zo wordt stilgestaan bij de impact van grootschalige ontwikkelingen zoals woningbouwplannen in kwetsbare gebieden, de aanleg van infrastructuur en de opmars van intensieve teelten. Artikelen over onder meer bouwplannen in Neerijnen, de strijd om de Zeek en zorgen rond staalslakken in Spijk laten zien hoe lokaal verzet en betrokkenheid onmisbaar zijn geworden.
Tegelijkertijd biedt de Lingeschouw ook perspectief. In Buren wordt gepleit voor het behoud van het historische stadsgezicht en de open ruimte eromheen. En met het project De Verbindende Linge werkt de VBL samen met bewoners en organisaties aan herstel en versterking van het landschap.
Toch schuwt de vereniging de scherpe toon niet. In deze editie klinkt ook duidelijke kritiek door. Bijvoorbeeld op overheden die onvoldoende handhaven of het landschap onvoldoende beschermen. Of op besluiten die de VBL buitenspel zetten, zoals een recente kwestie waarin een bezwaar van de vereniging aanvankelijk niet-ontvankelijk werd verklaard — een gang van zaken die door het bestuur als “buitengewoon ernstig” wordt bestempeld.
Daarnaast wordt opnieuw een dringende oproep gedaan aan het Rijk: bescherm het volledige Lingelandschap als Waardevol Cultuurlandschap — van Gorinchem tot Tiel. Want juist de samenhang maakt dit gebied uniek, en die samenhang staat onder druk door verstening, schaalvergroting en versnippering.
Wat deze Lingeschouw bijzonder maakt, is dat het geen afstandelijk jaarverslag is. Het is een levendig document waarin betrokken inwoners, deskundigen en vrijwilligers hun stem laten horen. Soms beschouwend, soms strijdvaardig, maar altijd vanuit een diepe verbondenheid met het landschap.
De rode draad? Het Lingelandschap is niet alleen iets om van te genieten — het vraagt ook om zorg, aandacht en actie. Want zoals in deze editie duidelijk wordt: natuur verdwijnt zelden in één keer. Het gebeurt langzaam, perceel voor perceel, beslissing voor beslissing.
En juist daarom is deze Lingeschouw meer dan een terugblik. Het is een uitnodiging om mee te kijken, mee te denken — en vooral: mee te doen.
